اتریوم (Ethereum) چیست؟

2
اتریوم چیست؟ ارز دیجیتال و بیت کوین

اتریوم یک آلت کوین است که در یکی دو سال اخیر به شدت مورد توجه قرار گرفته است. اتریوم با هدف ارایه یک ارز دیجیتال مشابه بیت کوین ولی با قابلیت‌های بیشتر طراحی شد و آن همان زمان طرفدارانی یافت. در ادامه به بررسی بیشتر اتریوم، قرارداد هوشمند، ماشین مجازی اتریوم، شبکه غیرمتمرکز و برنامه‌های غیرمتمرکز اتریوم می‌پردازیم.

اتریوم: فراتر از بیت کوین و نسل اول ارز دیجیتال

با وجود اینکه فناوری بلاک چین را معمولا به بیت کوین مربوط می‌دانند، اما واقعیت این است که این فناوری کاربردهایی به مراتب فراتر از ارز دیجیتال دارد. بیت کوین در واقع یکی از صدها کاربرد متنوعی است که فناوری بلاک چین دارد. (برای آشنایی بیشتر با فناوری بلاک چین شاید بد نباشد مطلب «بلاک چین به زبان ساده» را نیز مطالعه بفرمایید).

سالی دیویس (روزنامه نگار حوزه فناوری فایننشال تایمز) درباره بلاک چین می‌گوید: «نسبت بلاک چین به بیت کوین مثل نسبت اینترنت به ایمیل است. بلاک چین یک سیستم ارزشمند الکترونیکی است که می‌توانید کاربردهای متنوعی برای آن تعریف کنید و استفاده از آن برای ارز دیجیتال فقط یکی از آنهاست.»

تا همین اواخر برای تعریف کاربردهای مختلف برای بلاک چین نیازمند تخصص بالا در زمینه کدنویسی، رمزنگاری، ریاضی و نیز منابع سخت‌افزاری قوی بودیم. اما اوضاع به تدریج تغییر کرده است. این روزها کاربردهای بسیار متنوعی برای بلاک چین تعریف شده که برای نمونه می‌توان به برگزاری انتخابات الترونیکی، ثبت اطلاعات سند املاک و نیز تجارت اشاره کرد. همچنین طراحی این کاربردها از شتاب زیادی برخوردار شده است. اتریوم با قرار دادن ابزارهای لازم در اختیار برنامه نویسان، دروازه‌های دنیایی بزرگ از کاربردهای بلاک چین را می‌گشاید.

اتریوم به زبان ساده

اتریوم یک پلتفرم نرم‌افزاری باز است که بر مبنای فناوری بلاک چین شکل گرفته و به توسعه‌دهندگان امکان ایجاد انواع کاربردهای غیرمتمرکز را می‌دهد.

آیا اتریوم شبیه بیت کوین است؟

اتریوم نیز همانند بیت کوین یک شبکه توزیع شده بلاک چین عمومی است. با این وجود، تفاوت‌هایی اساسی میان این دو وجود دارد. مهم‌ترین تفاوت میان آنها این است که «هدف» و «قابلیت» اتریوم با بیت کوین تفاوت دارد. بیت کوین به دنبال یکی از کاربردهای بلاک چین یعنی نقل و انتقال همتا به همتا پول است و به این ترتیب امکان پرداخت آنلاین با بیت کوین دراختیار کاربران قرار گرفته است. از بلاک چین بیت کوین برای ردیابی مالکیت این ارز دیجیتال استفاده می‌شود. اما بلاک چین اتریوم روی توسعه و اجرای کدهای رایانه‌ای برای هر نوع کاربرد غیرمتمرکز تمرکز دارد.

در فرآیند استخراج بیت کوین، ماینرها بیت کوین به دست می‌آورند. در مقابل، در فرآیند استخراج اتریوم، ماینرها اتر (Ether) کسب می‌کنند که نوعی توکن رمزنگاری شده است. همین امر انگیزه‌ای برای مشارکت تعداد بیشتری کاربر برای حضور در این شبکه به شمار می‌رود. اتر علاوه بر اینکه یک ارز دیجیتال است، برای پرداخت کارمزدهای تراکنش و نیز خدمات دریافتی بر روی شبکه اتریوم نیز کاربرد دارد.

دکتر گاوین وود (یکی از بنیانگذاران اتریوم) می‌گوید: «بیت کوین در ابتدا و در نهایت یک ارز دیجیتال است که این یک کاربرد مشخص برای بلاک چین به شمار می‌رود. اما بلاک چین به هیچ وجه به این کاربرد محدود نمی‌شود. همان طور که در موقعیتی مشابه، ایمیل نیز یکی از کاربردهای مشخص اینترنت و صدالبته به گسترش استفاده از اینترنت کمک کرد. اما کاربرد اینترنت به ایمیل محدود نمی‌شود.»

قرارداد هوشمند در اتریوم چیست؟

«قرارداد هوشمند» (smart contract) اصطلاحی است که برای توصیف کدهایی رایانه‌ای به کار می‌رود که می‌توانند تبادل پول، محتوا، املاک، سهام یا هر چیز ارزشمند دیگر را تسهیل کند. قرارداد هوشمندی که بر اساس بلاک چین اجرا می‌شود می‌تواند همانند یک نرم‌افزار خوداجراشونده رایانه‌ای عمل کند و به صورت خودکار در هنگام عملی شدن شروط مشخص شده در قرارداد اجرا شود. از آنجا که قراردادهای هوشمند بر اساس بلاک چین عمل می‌کنند، دقیقا به همان شکلی که برنامه‌ریزی شده‌اند عمل کرده و احتمال دستکاری، کلاهبرداری و یا هر نوع دخالت شخص ثالث در آن از بین می‌رود.

قرارداد هوشمند بلاک چین اتریوم
قرارداد هوشمند چیست؟

با وجود اینکه همه بلاک چین‌ها از توانایی لازم برای پردازش کدهای رایانه‌ای برخوردارند، بیشتر آنها برای این کار محدودیت دارند. با این وجود اتریوم به شکلی متفاوت عمل می‌کند. اتریوم به جای اینکه یک مجموعه محدود از عملکردها را در اختیار برنامه‌نویسان قرار دهد، به آنها امکان ایجاد و توسعه هر نوع عملکرد دلخواه را می‌دهد. به این ترتیب برنامه‌نویسان می‌توانند هزاران کاربرد مختلف را در آینده بر اساس اتریوم خلق کنند.

دان تپ‌اسکات درباره این موضوع می‌گوید: «بلاک چین اتریوم قابلیت‌های حیرت‌انگیزی دارد که یکی از آنها امکان ایجاد قراردادهای هوشمند است…قرارداد هوشمند به شکلی خودبه‌خودی و مستقل اجرایی می‌شود و می‌تواند امور مختلفی نظیر پرداخت، مدیریت و اجرا را بررسی کند.»

ماشین مجازی اتریوم

پیش از ایجاد اتریوم، بلاک چین‌ها کاربردهای بسیار محدودی داشتند. برای نمونه، بیت کوین و سایر ارزهای رمزنگاری شده به طور خاص برای انجام نقل و انتقال همتا به همتا پول ارز دیجیتال طراحی شده‌اند. در این میان، توسعه‌دهندگان با یک دوراهی روبرو بودند. یا باید روی مجموعه کارکردهایی که بیت کوین و یا سایر موارد مشابه ارایه می‌دادند کار می‌کردند که البته اقدامی بسیار پیچیده و زمان بر بود و یا اینکه خودشان بلاک چین و پلتفرمی کاملا جدید طراحی می‌کردند. ویتالیک بوترین (Vitalik Buterin) که امروزه او را به عنوان یکی از بنیانگذاران اتریوم می‌شناسیم، رویکردی متفاوت را در پیش گرفت.

او در این باره می‌گوید: «با خودم گفتم (اعضای اجتماع بیت کوین) رویکرد درستی در قبال این مساله ندارند. با خود گفتم آنها به دنبال نرم‌افزارهایی تکی از بلاک چین هستند. همه آنها به نوعی می‌کوشیدند از یکی از جنبه‌های این پروتکل (که مشابه) چاقوی سویسی (و دارای کاربردهای فراوان است) استفاده کنند.»

نوآوری بنیادین اتریوم که «ماشین مجازی اتریوم» (Ethereum Virtual Machine) یا به طور خلاصه EVM نام دارد، یک نرم‌افراز کامل تورینگ است که بر روی شبکه اتریوم اجرا می‌شود. «ماشین مجازی اتریوم» به هر کاربری امکان اجرای هر نوع برنامه (فارغ از زبان برنامه‌نویسی مورد استفاده) را می‌دهد. «ماشین مجازی اتریوم» سبب می‌شود فرآیند ایجاد برنامه‌های مختلف با استفاده از بلاک چین ساده‌تر و کارآمدتر از پیش شود. به جای اینکه کاربر برای برنامه‌ مورد نظر خود یک بلاک چین جدید ایجاد کند، با کمک اتریوم می‌تواند هزاران برنامه‌ متنوع را بر روی یک پلتفرم اجرایی کند.

کاربردهای اتریوم

اتریوم امکان ایجاد برنامه‌های غیرمتمرکز را به توسعه‌دهندگان می‌دهد. یک برنامه‌ غیرمتمرکز (decentralized application) که به صورت خلاصه Dapp نامیده می‌شود کاربردهایی خاصی برای کاربران خود دارد. برای نمونه، بیت کوین یک برنامه‌ غیرمتمرکز است که یک سیستم الکترونیکی پولی همتا به همتا را در اختیار کاربران قرار می‌دهد و کاربران با استفاده از آن می‌توانند پرداخت‌های خود را با بیت کوین به انجام رسانند. از آنجا که برنامه‌ غیرمتمرکز دربردارنده مجموعه‌ای کد رایانه‌ای است که بر روی شبکه بلاک چین اجرا می‌شود، تحت کنترل هیچ فرد یا نهاد مرکزی قرار ندارد.

مزایای برنامه مبتنی بر شبکه غیرمتمرکز اتریوم
مزایای برنامه مبتنی بر شبکه غیرمتمرکز اتریوم

هر خدمت یا برنامه‌ای که به شکل متمرکز اجرا می‌شود را می‌توان با استفاده از اتریوم به صورت غیرمتمرکز اجرا کرد. برای نمونه، خدمات واسطه‌گری که در صدها حوزه مختلف کسب‌وکار وجود دارد را در نظر بگیرید. از خدماتی نظیر وام ارایه شده توسط بانک تا انتخابات و صدها حوزه دیگر از کاربردهای بالقوه بلاک چین بر بستر اتریوم است.

از اتریوم همچنین می‌توان برای ایجاد سازمان‌های مستقل غیرمتمرکز (Decentralized Autonomous Organizations) یا DAO‌استفاده کرد. یک «سازمان مستقل غیرمتمرکز» سازمانی بدون یک رهبر مشخص است که بر اساس کدهای رایانه‌ای و نیز یک سری قراردادهای هوشمند نوشته شده بر روی بلاک چین اتریوم عمل می‌کند. این کد به گونه‌ای طراحی شده است که جایگزین مقررات و ساختار سازمان سنتی شده و نیاز به وجود کارمندان و کنترلی مرکزی را از بین می‌برد. یک «سازمان مستقل غیرمتمرکز» می‌تواند تحت مالیکت هر فردی که توکن می‌خرد باشد، اما به جای اینکه این توکن معادل سهام یا درصد مالکیت باشد، نشانگر سهمی است که هر فرد در رای‌گیری این سازمان دارد.

استفان توال (بنیانگذار slock.ir و مدیر پیشین محتوای تریوم) می‌گوید:«یک سازمان مستقل غیرمتمرکز از یک یا چند قرارداد تشکیل شده است و می‌تواند توسط گروهی از افراد همفکر مورد حمایت مالی قرار گیرد. یک سازمان مستقل غیرمتمرکز عملکردی کاملا شفاف دارد و کاملا مستقل از هر نوع دخالت انسانی و حتی دخالت سازندگانش عمل می‌کند. یک سازمان مستقل غیرمتمرکز تا وقتی که بتواند هزینه‌های اساسی را پرداخت کرده و خدمتی ارزشمند به مشتریانش ارایه دهد بر روی شبکه می‌ماند.»

مزایای شبکه غیرمتمرکز اتریوم چیست؟

از آنجا که برنامه‌های غیرمتمرکز بر روی بلاک چین اجرا می‌شوند، می‌توانند از مزایای آن نیز بهره ببرند. اصلی‌ترین مزایای شبکه غیرمتمرکز اتریوم به شرح زیر است:

  • غیرقابل تغییر بودن: شخص ثالث نمی‌تواند داده‌های موجود را تغییر دهد.
  • ضد فساد: از آنجا که برنامه‌های غیرمتمرکز ایجاد شده بر بستر اتریوم بر اساس یک سری اصول مورد توافق ایجاد می شوند، امکان هر نوع سانسور وجود ندارد.
  • ضد هک و فعالیت‌های خرابکارانه: برنامه‌های قرار گرفته بر بستر اتریوم به خاطر رمزنگاری به خوبی در برابر هک و فعالیت‌های خرابکارانه مقاوم هستند.
  • بدون توقف: بر خلاف برنامه‌های معمولی که ممکن از خودشان یا سرورشان از کار بیفتد، این برنامه‌ها را نمی‌توان از کار انداخت

معایب برنامه‌های غیرمتمرکز چیست؟

برنامه‌های غیرمتمرکز با وجود مزایایی که دارند، یک سری معایب را نیز با خود به همراه دارند. از آنجا که کدهای قرارداد هوشمند توسط انسان نوشته شده است، در بسیاری از موارد شاید بی عیب نباشد و هر نوع باگ در آن می‌توان به مشکلاتی جدی بیانجامد. اگر کسی از یکی از مشکلات موجود در کد به نفع خود استفاده کند،‌هیچ راه موثری برای جلوگیری از آن وجود ندارد و تنها راه نیز جلب توافق شبکه برای تغییر است. این مشکل در تضاد با اساس بلاک چین یعنی ادامه مستمر فعالیت است.

2 دیدگاه ها

  1. ممنون برای این حجم بالا از مطالبی که زحمت ترجمه‌شون رو کشیدین. ارزشمند هستن و به سرعت فرد رو با دنیای کریپتو اشنا میکنن.
    واژه‌ای رو دیدم که اشتباه ترجمه شده خواستم کامنت بدم که به اصطلاحش کمک کرده باشم
    Autonomous به معنی خودمختار هست
    بنابراین Decentralized Autonomous Organizations میشه سازمان‌های خودمختار غیرمتمرکز . البته میشه خودکار هم ترجمه کرد چرا که برای خودروهای خودران هم Autonomous car استفاده میشه

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید