وب نامتمرکز : گام بزرگ بعدی به سمت وب واقعی (قسمت دوم)

0
وب نامتمرکز : گام بزرگ بعدی به سمت وب واقعی

فناوری بلاک چین با بیت کوین شکل گرفت. اما این فناوری خیلی زود توانست کاربردهای نوینی بیابد و اکنون برخی کارشناسان از احتمال تحولی جدی در الگوی وب و ایجاد وب نامتمرکز سخن می‌گوید. نشریه گاردین به تازگی در مقاله‌ای مفصل به واکاوی این پدیده از زوایای مختلف پرداخته است. آنچه می‌خوانید، دومین بخش از این مقاله است. قسمت اول این مقاله را می‌توانید در اینجا مطالعه بفرمایید.

تاثیر وب نامتمرکز بر عملکرد روزمره کاربران

طرفداران وب نامتمرکز می‌گویند اگر این الگو به شکلی درست پیاده شود، نه تنها کاربران هیچ تغییر ملموسی نسبت به حالت کنونی وب احساس نمی‌کنند، بلکه حتی تجربه کاربری می‌تواند بهتر هم باشد. اما یکی از تغییراتی که این الگوی نوین به همراه دارد این است که هر کاربر باید برای استفاده از خدمات، مبلغی را نیز هزینه کند. این هزینه می‌تواند در قالب پرداخت‌های خُرد با ارزهای دیجیتال باشد. اما دلیل این کار چیست؟

شرکت‌های بزرگ فناوری اطلاعات در دنیای امروز از طریق تبلیغات کسب درآمد می‌کنند و برای معمولا نیازی به دریافت مستقیم پول از تک تک کاربران ندارند. اما این مدل از کسب درآمد در وب نامتمرکز که در آن دیگر خبری از تجمیع داده‌ها نیست نمی‌تواند سودمند باشد. به همین دلیل، باید به فکر راه‌حلی برای این موضوع بود. برای نمونه، فرض کنید می‌خواهید به یک فایل موسیقی که بر روی یک وب‌سایت نامتمرکز قرار دارد گوش دهید. برای این کار کافی است مقدار اندکی ارز دیجیتال را به ازای دریافت کلید رمزگشایی از آن فایل و گوش دادن به آن بپردازید.

دومین تفاوت در تجربه کاربری وب نامتمرکز این است که دیگر نیاز چندانی به گذرواژه نخواهیم داشت. یکی از نخستین پیش‌نیازها برای استفاده از وب نامتمرکز این است که هویتی مشخص و امن برای خود در این شبکه ایجاد کنید. برای این کار نیازمند یک گذرواژه دارای کاراکترهای زیاد هستند که فقط باید در اختیار خودتان باشد. این گذرواژه بازیافتنی نیست و در صورت مفقود شدن، تمام دسترسی‌هایتان را نیز از دست خواهید داد. با کمک این گذرواژه می‌توانید به هر نوع نرم‌افزار نامتمرکز دسترسی داشته باشید.

وضعیت کنونی وب نامتمرکز

هنوز با عملی شدن ایده وب نامتمرکز فاصله داریم. با این وجود، برنامه‌ها و نرم‌افزارهای زیادی بر اساس مدل نامتمرکز تاکنون شکل گرفته است. برخی از این برنامه‌ها هنوز در مراحل آزمایشی قرار دارند و برخی دیگر نیز نسخه نهایی خود را عرضه کرده‌اند. برای نمونه، اُپن‌بازار (OpenBazaar) یک بازار دوسویه نامتمرکز است که خریداران و فروشندگان به صورت مستقیم در آن با هم ارتباط دارند. (برای اطلاعات بیشتر درباره این الگوی نوین می‌توانید مطلب «اُپن‌بازار: یک بازار همتا به همتا وغیرمتمرکز» را مطالعه بفرمایید.)

اپن بازار (OpenBazzar)

گرافیت داکس (Graphite Docs)‌ به عنوان جایگزینی برای گوگل داک و برای ذخیره و تکستایل فوتوس (Textile Photos) نیز به عنوان برنامه‌ای مشابه اینستاگرام برای ذخیره، مدیریت و به اشتراک‌گذاری تصاویر بر روی وب نامتمرکز عرضه شده است. همچنین متریکس (Matrix) به عنوان جایگزین اسلک و واتس‌اپ و دی‌تیو (DTube) هم به عنوان جایگزین یوتیوب در دسترس کاربران قرار دارد. دو نرم افزار غیرمتمرکز اکاشا (Akasha) و دیاسپورا (Diaspora) نیز جایگزین‌هایی برای شبکه‌های اجتماعی به شمار می‌روند. همچنین یک مرورگر مستقل نیز وجود دارد که برای وب‌گردی در وب نامتمرکز به کار می‌رود و بیکر باروزر (Beaker Browser) نام دارد. (در مطلب با عنوان «استارتاپی که با بلاک چین، بازار جهانی کار را بر هم خواهد زد» درباره اورکر که الگوی نامتمرکز به‌جای لینکدین است توضیح دادیم.)

اورکر (Aworker) مبتنی بر بلاک چین است و بازار کار را متحول می‌سازد
اورکر (Aworker) مبتنی بر بلاک چین است و بازار کار را متحول می‌سازد

موسسه آرشیو اینترنت هم که یک سازمان غیرانتفاعی است و تصاویری از وب‌سایت‌ها و سایر رسانه‌ها را تهیه و ذخیره می‌کند نخستین گام خود را برای نامتمرکزسازی برداشته است و قرار است فناوری‌های مختلفی را برای این کار مورد استفاده قرار دهد.

معایب و مشکلات احتمالی وب نامتمرکز

بدون وجود واسطه‌های بزرگ آنلاین، عملا فرصتی برای انواع آزارهای آنلاین و گسترش خشونت‌های کلامی ایجاد می‌شود. سانسور (خواه توسط انسان‌های خوب یا افراد بد) در وب نامتمرکز به مراتب دشوارتر خواهد بود. همچنین، از بین بردن اطلاعاتی که دیگر نیازی به دسترسی آنلاین به آنها نداریم هم به مراتب دشوارتر خواهد بود. در اتحادیه اروپا قانونی به نام «حق فراموش شدن» وجود دارد که این فناوری آن را نقض می‌کند.

فناوری وب نامتمرکز علاوه بر اینکه می‌تواند کاربران را از سوءاستفاده شرکت‌های بزرگ و جاسوسی حکومت‌ها مصون دارد، می‌تواند زمینه را برای فعالیت‌های غیرقانونی (نظیر انتشار تصاویر سوءاستفاده از کودکان) فراهم سازد. اگر وب نامتمرکز به کاربران امکان ذخیره داده‌ها به صورت کاملا رمزنگاری‌شده را بدهد، این بدان معناست که من و شما هم ممکن است تصاویری که نباید ذخیره کنیم را از کاربرانی دیگر دریافت و بر روی رایانه خود قرار دهیم.

البته سندر پیک (Sander Pick) نظر دیگری دارد. او که بنیانگذار تسکتایل (نرم افزار غیرمتمرکز مشابه اینستاگرام) است می‌گوید در حال حاضر نیز چنین اقداماتی صورت می‌گیرد و تصاویر غیرقانونی به صورت رمزنگاری‌شده و غیرقانونی در وب کنونی جابه‌جا می‌شود.

موانع پیش روی توسعه وب نامتمرکز

اولین مانع این است که چنین کاری از نظر فنی با دشواری‌های زیادی روبروست، زیرا همه موارد مورد نیاز در یک جا قرار ندارد. مانع بعدی نیز سوق دادن کاربران به سمت استفاده از وب نامتمرکز است.

هم‌اکنون وب‌سایت‌های بسیار پرکاربردی نظیر گوگل و فیسبوک در وب وجود دارد. با وجود اینکه عرضه یک نرم افزار نامتمرکز بسیار کاربردی می‌تواند نظرهای زیادی را به خود جلب کند، اما هنوز چنین نرم افزاری عرضه نشده است. به همین دلیل وضعیت کنونی هیچ تعجبی ندارد و البته نمی‌توان آن را به عنوان شکست این حرکت نیز به حساب آورد. بسیاری از نرم‌ افزارهای نامتمرکز کنونی از نظر فنی بسیار پیچیده هستند و چندان کاربرپسند به شمار نمی‌آیند. در واقع، تجربه کاربری این نرم افزارها باید بهبود یابد.

نرم افزار غیرمتمرکز اتریوم

وب نامتمرکز همچنین باید بر روی امتیازات واقعی، یعنی مواردی که وب متمرکز کنونی فاقد آن است تمرکز کند. یکی از این موارد، سرعت است. از آنجا که الگوی عملکرد وب نامتمرکز متفاوت است، سرعت به مراتب بیشتری خواهد داشت که همین یک مزیت بسیار بزرگ به شمار می‌رود.

همچنین مواردی مرتبط به مدیریت وب نیز وجود دارد که باید هر چه سریع‌تر راه‌حلی برایشان یافت شود. برای نمونه، در مواردی که هیچ مسئولی برای مشکل ایجاد شده وجود ندارد، چه کسی باید پاسخگوی خسارت وارد شده باشد؟ همچنین چگونه می‌توان اطمینان یافت که وب نامتمرکز دوباره به سمت تمرکزگرایی نرود؟ از آنجا که شرکت‌ها به فکر کسب درآمد هستند، خطر بازگشت به وب متمرکز همچنان جدی خواهد بود. همچنین مقاومت شرکت‌های بزرگ دنیای دیجیتال در برابر این تغییرات را نیز باید از دیگر موانع پیش روی توسعه وب ناتمرکز دانست.

وب نامتمرکز یک پدیده نوین و در حال رشد و در عین حال، اجتناب ناپذیر به شمار می‌رود.

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید