مرداد ۱۷, ۱۴۰۱

بلاک چین: میراث ۷۰۰ ساله ساکنان بدوی جزیره‌ای دورافتاده

  • توسط حامد پاکدامن
  • آوریل 6, 2018
  • 0
بلاک چین: میراث ۷۰۰ ساله ساکنان بدوی جزیره‌ای دورافتاده

ساکنان جزیره‌ای دورافتاده در اقیانوس آرام، قرن‌هاست که از الگویی که می‌توان آن را «بلاک چین شفاهی» خواند برای انتقال پول و معاملات خود استفاده می‌کنند.

بلاک چین می‌تواند حوزه‌های مختلفی از امور مالی گرفته تا صنایع غذایی و سلامت را دگرگون سازد و دلیلش نیز شفافیت اطلاعات و نیز توانایی آن برای حفاظت از اطلاعات در برابر هر گونه دستکاری است. اما آیا این فناوری جدید است؟ شاید نه! بررسی الگوی اقتصادی مردمانی بدوی در جزیره یاپ (Yap) نشانگر الگویی مشابه بلاک چین است!

جزیره یاپ در میکرونزی در غرب اقیانوس آرام و ۱۰۵۰ مایلی جنوب‌غرب مانیل قرار دارد. چندین دهه است که محققان انسان‌شناسی به بررسی فرهنگ و سبک زندگی مردمان این جزیره می‌پردازند. یکی از مواردی که سبب علاقه این محققات شده است، پول بدوی مردم این سرزمین است که با نام «سنگ رای» (Rai stones) شناخته می‌شود.

سنگ رای از نظر اندازه متفاوت بوده و از سنگ‌های آهکی کوچک (به اندازه یک سکه) تا سنگ‌هایی به اندازه ۴ تن متغیر است. در وسط همه این سنگ‌ها، حفره‌ای برای حمل بهتر وجود داشت. اقتصاددان‌ها می‌گویند برای اینکه یک پول معتبر باشد، باید از نظر همه کاربرانش ارزشمند شمرده شود. مردمان جزیره یاپ به دو دلیل این سنگ‌ها را ارزشمند می‌شمارند.

اما چرا این سنگ‌های آهکی برای مردم جزیره یاپ این قدر ارزشمند شده است؟ نخست اینکه این جزیره هیچ منبعی از سنگ‌های آهکی ندارد. دوم اینکه طی قرن‌ها، پول سنگی به عنوان ابزاری برای تبادل در تعاملات اجتماعی (نظیر ازدواج، اجتماعات و …) کاملا جا افتاده است. جالب اینجاست که رویدادهای روزهای اول شکل‌گیری سنگ رای شباهت زیادی به نخستین روزهای ایجاد بیت کوین دارد.

چند نمونه سنگ رای در جزیره یاپ

چند نمونه سنگ رای در جزیره یاپ

حدود ۷۰۰ تا ۱۰۰۰ سال پیش، اجداد ساکنان یاپ از طریق قایق‌های بامبو حدود ۳۰۰ مایل به جزیره پالائو سفر کردند. جزیره پالائو غنی از سنگ آهک است. آنها به مردم محلی جزیره پالائو انواع محصولات نظیر نارگیل دادند و در عوض سنگ‌های آهکی آنها را گرفتند. پس از انجام این معمله پایاپای، آنها با این سنگ‌های بزرگ به جزیره یاپ بازگشتند و به این ترتیب این سنگ‌های آهکی به عنوان ابزاری برای ذخیره ارزش محسوب شدند. زحمتی که برای حمل این سنگ‌ها به فاصله‌ای ۳۰۰ مایلی کشیده شد، سبب شد نزد مردم جزیره یاپ ارزشمند شود. به طور کلی وقتی انسان برای چیزی زحمتی بکشد، آن چیز برایش ارزشمند می‌شود.

اینکه مردمان جزیره یاپ، سنگ آهک را از سرزمینی دوردست به جزیره خودشان آورند و از آن به عنوان پول استفاده کردند، ما را به فکر نخستین روزهای پدیده ارز دیجیتال می‌اندازد. حدود ۱۰ سال پیش بود که تعداد اندکی از استخراج‌کنندگان ارز دیجیتال، توان پردازشی رایانه خود را در اختیار سیستم بیت کوین قرار دادند تا بیت کوین‌های جدیدی به دست آورند. درست همان طور که حمل سنگ‌های بزرگ به جزیره یاپ موجب ارزشمند شدن آن شد، این ماینرها هم به خاطر زحمتی که برای استخراج این بیت کوین‌ها کشیدند، برایش ارزش قائل شدند.

بخشی از ارزش بیت کوین به خاطر زمان و هزینه‌ای است که برای استخراج آن باید مصرف می‌شد. همچنین محدود بودن تعداد بیت کوین به ۲۱ میلیون سبب شد تعداد استخراج‌کنندگان آن در سراسر جهان افزایش یابد.

دوباره به جزیره یاپ برگردیم. پس از اینکه این سنگ‌ها به این جزیره آورده شد، مالکیت آنها از طریق آگاهی و تایید عمومی قابل انتقال بود. برای نمونه فرض کنید شما میخواستید از یکی از ساکنان این جزیره مقداری نارگیل بخرید. در این صورت بدون اینکه نیاز به جابه‌جایی این سنگ‌ها باشد، مالکیت آنها از شما (به عنوان خریدار نارگیل) به فروشنده منتقل می‌شد. نکته مهم اینجا بود که همه ساکنان جزیره باید از این انتقال مالکیت آگاه می‌شدند. در واقع گویی نوعی ثبت جمعی در کار بود.

مرد بومی ایستاده در کنار سنگ رای در جزیره یاپ

مرد بومی ایستاده در کنار سنگ رای در جزیره یاپ

این الگو شباهت زیادی به فناوری دفتر کل توزیع شده بلاک چین دارد. در این فناوری، همه اعضا (یا دقیق‌تر بگوییم رایانه‌های متصل به شبکه) از معامله مورد نظر آگاه شده و آن را تایید می‌کنند. این الگو در سایر صنایع می‌تواند کاربرد دیگری داشته باشد. برای نمونه بلاک چین در صنایع غذایی می‌تواند به رهگیری مسیر زنجیره تامین کمک کند. همچنین از این فناوری می‌تواند برای افزایش شفافیت انتخابات نیز استفاده کرد.

برخی ساکنان جزیره یاپ می‌گویند که یک روز یکی از این سنگ‌ها به صورت اتفاقی به آب افتاد و به کف اقیانوس رفت. این سنگ هرگز دوباره بازگردانده نشد، اما مردم این جزیره همچنان از آن برای تراکنش‌های مالی خود استفاده می‌کردند، زیرا سنگ هنوز در جایی قرار داشت!

اصلی‌ترین شباهت میان این شیوه بدوی تبادل ارزش و ارزهای دیجیتال این است که شفافیت زیادی در زمینه مالکیت وجود دارد و این پول‌ها (سنگ و نیز ارز دیجیتال) الزاما به صورت ملموس و فیزیکی در دسترس افراد قرار ندارد.

در سال ۱۹۹۱، فریدمن (اقتصاددان برجسته) به بررسی شباهت سنگ‌های رای با بازگرداندن پشتوانه طلای فرانسه از نیویورک به بانک فرانسه مقایسه کرد. در آن زمان حجم زیادی طلا به فرانسه بازگردانده شد، اما ارزش طلای پشتوانه پول فرانسه تغییری نیافت.

چرا؟ چون بانک مرکزی فرانسه در گذشته نیز این میزان طلا را به عنوان پشتوانه پول خود در اسناد رسمی ذکر می‌کرد. پس جابه‌جایی مذکور صرفا یک جابه‌جایی فیزیکی دارایی از مکانی به مکانی دیگر بود. دولت ایالات متحده نیز پس از جنگ جهانی دوم، از ذخایر طلای برخی کشورهای اروپایی نگهداری می‌کند. همه طرف‌ها نیز مالکیت این ذخایر طلا را به رسمیت می‌شناسند. در واقع با وجود اینکه این میزان طلا در ایالات متحده وجود دارد، مالکیت آن در اختیار کشور اصلی صاحبش قرار دارد.

طلا پشتوانه پول

در سال‌های اخیر و به ویژه پس از بحران مالی سال‌های ۲۰۰۸ و ۲۰۰۹ در دنیا، برخی افراد به این باور رسیدند که پول رسمی دیگر نمی‌تواند برای ذخیره ارزش به کار رود و در مقابل برخی از انواع دیگر پول نظیر بیت کوین و یا گواهی الکترونیک طلا و نقره را گزینه‌ای بهتر می‌دانند.

اگر پول در اصل یک سری داده باشد، در این صورت فقط نیازمند ثبت اطلاعات مربوط به دادوستد، مالکیت و موجودی، آن هم به شکلی دقیق، شفاف و امن است.

برای آشنایی بیشتر با بلاک چین می‌توانید مطلب «بلاک چین چیست و چگونه کار می‌کند؟» را مطالعه بفرمایید.

قبلی «
بعدی »

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

قیمت ارزها

ads